2024ko urteko txostena: Elikagaien Segurtasuna Katalunian

Aurkikuntza nagusiak

Elikagaiek transmititutako gaixotasunak

• 2024an, elikagai bidezko toxiinfekzioen 89 agerraldi jakinarazi ziren Katalunian, azken hamarkadetan baino gehiago.
• Honako hauek izan ziren eragile nagusiak:
  • Salmonella (agerraldien kausa nagusia)
  • Norobirusa
  • Halaber, Staphylococcus aureus, Clostridium perfringens, Escherichia coli eta Bacillus cereus ere nabarmendu ziren

Agerraldien % 90 baino gehiago honako hauetan gauzatutako jarduerarekin egon ziren lotuta: jatetxeak, jantoki kolektiboak, ikastetxeak, egoitzak eta prestatutako elikagaiak saltzen dituzten establezimenduak.

Egiaztatu da honako leku hauetan gora egin dutela agerraldiek:

• Jatetxeak
• Eskola-jantokiak
• Adinekoen egoitzak

Jendeari eta kolektiboei janari prestatuak zuzenean zerbitzatzeko jarduera guztiak batuz gero (tabernak, jatetxeak, janaria eramateko establezimenduak, lantokietako jantokiak, aterpetxeak, udalekuak, ikastetxeak edo erakundeak), egiaztatzen da jakinarazitako agerraldien % 90 baino gehiago eragin dituztela.

Elikagai bidezko toxiinfekzioen agerraldiei buruz jasotako datuek adierazten dute eutsi egin zaiola agerraldi-kopuruaren goranzko joerari ikastetxeetan, adinekoen egoitzetan eta jatetxeetan

Eragileen artean, honako hauek nabarmentzen dira: manipulazio ez higienikoak, gabeziak instalazioetan, behar bezala ez biltegiratzea edo kontserbatzea eta asintomatikoak diren manipulatzaileak. Hori dela eta, garrantzitsua da higiene-jardunbide egokiak eta tratamendu termiko egokiak aplikatzea eta lehengaien nahiz amaitutako produktuen kontserbazio-tenperaturak behar bezala kontrolatzea.

Arrisku biologiko nagusiak

• Campylobacter bakterioa da, oraindik ere, arazo mikrobiologiko nagusia Katalunian: 6 793 kasu jakinarazi dira, serie historikoko kopuru handiena.
• Salmonellak gaixotasunen eta agerraldien kasua garrantzitsu izaten jarraitzen du.
• Listeria monocytogenes bakterioak jarraitzen du kezka garrantzitsu izaten larria delako batez ere haurdunentzat eta immunodeprimituentzat. 2024an, 98 kasu jakinarazi ziren.
• Mikrobioen aurkako erresistentzia: 2024an, mikroorganismo isolatuetan antzeman zen erresistentzia-maila % 74 eta % 96,8 bitartekoa zela.

Arrisku kimiko nagusiak

• Herritarren ingurumen-kutsatzaileekiko dietaren bidezko esposizioak nabarmen egin du behera 2000. urteaz geroztik.
• Oro har, esposizio-maila segurtasunaren erreferentziazko balioetatik behera dago. Oraindik ere talde zaurgarriek zenbait kezka dituzte:
  • Metilmerkurioa
  • Dioxinak eta PCBak
  • Batez ere ume eta haurdunetan
• Oraindik ere gomendatzen da askotariko dieta izatea, eta talde sentikorretan arrain harrapakari handien kontsumoa mugatzea.

Kontrol ofizialak eta betetze-maila

Kontrolek adostasun-maila handia erakusten dute.

• Patogenoak elikagaietan: % 95etik gora.
• Arrisku kimikoak: % 98-99tik gora.
• Pestiziden hondakinak: % 99,9ko adostasuna.
• Albaitaritzako sendagaien hondakinak: % 99,9ko adostasuna.
• Alergenoak: % 99,4ko adostasuna.

Proposatutako hobekuntzak

Memoriak lehentasunezko hainbat eremu identifikatzen ditu:

• Higienea eta autokontrola jatetxeetan.
• AAKPK sistemak eta elikagaien segurtasuna kudeatzeko sistemak modu efizientean ezartzea.
• Manipulatzaileen etengabeko prestakuntza.
• Etiketak eta kontsumitzaileari informazioa, adostasun-maila baxu samarrarekin.
• Gehigarriak behar bezala erabiltzea. Arlo horretan antzeman ziren azken urteetako emaitza okerrenak.