Ingurumenaren Europako Agentziak klima-aldaketak Europako nekazaritza-sektorean izango dituen eraginei buruzko txosten bat argitaratu du. Txostenean, espero diren ondorioak aztertzeaz gain, testuinguru berrira egokitzeko beharrezko jarduketak eta politikak azaltzen dira.
Klima-aldaketak eragin nabarmena izango du Europako nekazaritza- eta abeltzaintza-ekoizpenetan. Tenperaturaren igoera globalak eragin handiagoa izango du Europa hegoaldeko herrialdeetan, honako hauen eragina izango baitute:
- Ur-eskuragarritasun txikiagoa.
- Prezipitazio gutxiago/Lehorte luzeagoak.
- Ur-eskari handiagoa nekazaritzan.
- Uholde-arrisku handiagoa.
- Muturreko berotasunaren igoera.
- Bioaniztasuna galtzeko arrisku handiagoa.
- Laboreen errendimendu txikiagoa, eta, ondorioz, ganadu-ekoizpenaren errendimendu txikiagoa.
- Animalien ongizatearen murrizketa bazkalekuen murrizketaren ondorioz.
Tenperaturaren igoerak aukerak sortuko ditu Europako iparraldeko eskualdetan:
- Ekoizpen-ziklo luzeagoak.
- Loraketa eta uzten aurrerapenak.
Eskualdeetan labore berriak ezartzeko aukera.
1. irudia: Klima-aldaketaren eragin nagusiak Europako eskualde biogeografiko desberdinetan.
Ingurumen-politikak
Nekazaritza-ustiategiak baldintza berri horietara egokitzeko, estatu kideen gobernu-politiken babesa behar dute, eta, alde horretatik, 2021-2027 NPE berriak motor bat izan nahi du estatuek beren politiken bidez ustiategien ikerketa eta finantzaketa sustatzeko eta aldaketa klimatikora egokitzeko.
2. irudia: Nekazaritza-sektorea klima-aldaketara egokitzeko politikak, mundu-mailan eta Europa mailan.
Igorpenak
Nekazaritza- eta abeltzaintza-sektoreko berotegi-efektuko igorpenek EBko igorpen guztien % 10 dira, eta horietatik % 38 hartzidura enterikoak eragiten du.
3. irudia: Nekazaritza-jardueretatik eratorritako igorpenak.
Posible da igorpen horiek murriztea nekazaritza- eta abeltzaintza-ustiategiak kudeatzeko neurriak aplikatuz, esate baterako, honako hauek:
- Hausnarkariei elikadura selektiboko programak ezartzea.
- Biogasa ekoiztea elektrizitatea sortzeko, bazkaren digestio anaerobikotik abiatuta.
- Doitasunezko nekazaritza: ongarri nitrogenatu gutxiago aplikatzea.
- Karbonoaren lurreko atxikipen-gaitasuna areagotzea lurzoruen kudeaketaren bidez.
Nekazaritza-sektoreko egokitzapen-erantzunak
Nazio- eta eskualde-mailako babes-politikak behar dira ustiategiak klima-aldaketara egokitzeko. Hauek dira nagusiak:
- Nekazaritza-aholkularitzan klima-aldaketarako egokitzapena txertatzea.
- Nekazaritza-aseguruak, gertakari klimatikoen arriskua kudeatzeko.
- Ureztaketa-sistemen efizientzia sustatzea.
- Uholdeak kudeatu eta prebenitzea.
Nekazaritza-ustiategien mailako neurriak labore estentsiboetan, animalien ekoizpenean, baratzezaintzan eta mahasgintzan aplika daitezke, eta honako jarduketa hauek identifikatzen dira:
- Ekosistemarekin bateragarriak diren drainatzeak.
- Ureztapen efizientea sustatzea.
- Doitasunezko nekazaritza ezartzea.
- Balio natural handiko espazioak sustatzea edo nekazaritza ekologikoa ezartzea.
- Labore-egutegiak aldatzea.
- Babes-laboreak ezartzea.
- Labore egokituak erabiltzea.
- Gordailuak lursailen marjinetan mantentzea.
- Lur-lantze gutxi edo bat ere ez.
- Laboreen dibertsifikazioa eta errotazioa.
- Tolerantzia eta produktibitate handiko ganadua haztea.
- Bazken kudeaketa hobetzea.
- Animalien ekoizpen-baldintzak hobetzea.
- Klima-aldaketak animaliengan eragindako gaixotasunen prebentzioa.
- Ongarriketaren aldaketa eta aplikazioak.
- Negutegiak instalatzea.
- Monitorizazio- eta babes-ekipamenduak instalatzea.
- Ustiategietako jardueren dibertsifikazioa.
4. irudia: Ustiapen-mailan ezarri daitezkeen neurriak.
Jarraitu beharreko bidea
Europako politikak iristear dauden baldintza klimatiko berrietarako egokitzapenean oinarritzen dira gehienbat, eta horretarako honako hau egin behar da:
- Ezagutza sustatzea hauen bidez:
- Datu eta adierazleen bilketa.
- Ezagutza eta berrikuntza ekarriko dituzten proiektuak garatzea.
- Klima-aldaketak izango dituen ondorioak hobeto ulertzea, gizarte europarraren kontsumo-patroien eraginari begira.
- Ekosistemak egokitzeko neurriak sustatzea ustiategi-mailan:
- NPE berrian, klima-aldaketara egokitzeak berebiziko garrantzia du.
- Ezarri beharreko neurriek onurak ekarri behar dituzte hauei begira:
- Uraren eta lurraren kudeaketa hobea, egokitzapenari, arintzeari eta bideragarritasun ekonomikoari begira onurak ekarriko dituena.
- Egokitzapen- eta arintze-praktikak bateratzea ekoizpen erresilienteari eusteko: ur- eta lur-baliabideen kontserbazioa, lehorteen, izurriteen eta bestelako gertakari klimatikoen murrizketa, igorpenen murrizketa eta karbonoak lurrean duen atxikipen-gaitasuna areagotzea.
Ahalegin handiagoa behar da ustiategietan neurri gehiago ezartzeko, onura ugari sustatuz:
- Termino ekonomikoetan, nekazarientzat.
- Ingurumen-terminoetan, erresilientzia eta egokitzapen-gaitasuna sustatuz.
Egokitzapen-neurriak ez dira eskakizun gehigarri moduan ulertu behar, baizik eta epe luzera Europako nekazaritzaren jasangarritasuna ahalbidetuko duten konponbide moduan.
Posible da elikagaien ekoizpen eta komertzializazio jasangarriagoa lortzea, ondorioz klima-aldaketari begira erresilienteagoa izango dena, baina, horretarako, estrategia eta politikak aldatu behar dira, baita herritarren jokabidea eta egun eskuragarri dagoen ezagutzaren erabilera ere.