Berriak

Elikagaien kontsumoaren arloko 2020ko joerak: Euskadiko datu esanguratsuak

MAPAren Estatuko elikagaien kontsumoari buruzko txostenean ageri diren datuen arabera, 2020an 774,29 kilo/litro elikagai eta edari kontsumitu ziren batez beste, aintzat hartuta etxeko eta etxetik kanpoko kontsumoa (2019an baino % 2,1 gehiago). Elikagaien eta edarien bolumen osoaren % 91,7 etxean kontsumitu zen Familiek 2020an elikaduran egindako guztizko gastua (€) 14,2 puntu (%) igo zen aurreko urtearekin alderatuta.Kontsumitzaile bakoitzak etxean 689,52 kilo edo litroko batez besteko ingestioa egin zuen, iaz baino ia 68 kg gehiago. Pandemia hasi zen urtean gehiago kontsumitu zen etxean (% 9,3 gehiagotan). Fenomeno horrek lotura estua du murrizketekin, edukiera-mugekin, mugikortasunaren egoerarekin edo kutsatzeko beldurrarekin, neurri txikiagoan joan baitira etxetik kanpo bazkaltzera edo ...

Irakurri gehiago

Europako Parlamentuak babestu egin du abeltegietan kaiolak kentzea

Europako Parlamentuko diputatuek ebazpen bat onetsi dute Europar Batasun osoan 2027rako kaioletan hazteari uzteko. Ebazpen horrek 2018an Batzordean erregistratu zen “End the cage age” herritarren legegintzako ekimenari erantzuten dio. Ekimen horren bidez milioi bat sinadura baino gehiago bildu ziren 18 estatu kidetan; izan ere, une honetan herritarrek gero eta gehiago aztertzen dute abeltzaintza intentsiboa eta EBri aldaketa gehiago egiteko eskatzen diote. Testua gehiengoz onetsi zuen ganberak, eta testu horretan Batzordeari eskatzen zaio gara dezala legeria bat kaiolak erabiltzeari apurka‑apurka uzteko. Prozesu horrek aldi iragankor bat izango du eta ebaluazio zientifikoetan oinarritzen da. Hainbat estatu kidetan sistema alternatiboak aplikatzen ari dira, arrakastaz, baina Europako ...

Elika Abeltzaintza

Irakurri gehiago

Ebaluazioa: mikrobioen erresistentziaren hedapena elikakatean

EFSAk zientzia-irizpen bat argitaratu berri du, eta, bertan, elikakatean mikrobioen erresistentziaren (RAM) garapen eta hedapenean ingurumenak duen eginkizuna aztertzen du lehenengo aldiz. Irizpen horretan, ingurumen-iturriak eta RAMen transmisio-bideak identifikatu dira, baita osasun publikorako lehentasun handieneko bakterio eta gene erresistenteak ere. Halaber, RAMak garatzeko eta hedatzeko arriskua arintzeko estrategiak ebaluatu dira.  Horiez gain, arlo horretan dauden ikerketa-premia nagusiak identifikatu dira. Txosten hori egiteko, EFSAren Arrisku Biologikoen Taldeak (BIOHAZ) landare-, animalia- eta akuikultura-jatorriko elikagaien ekoizpen-inguruneak aztertu ditu, eta, horretarako, egungo literatura zientifikoan, Europan egindako ebaluazio zientifikoan, Europako legedian eta haren ezagutzan oinarritu da. Sektore bakoitzerako, elikagaien ekoizpen-inguruneak definitu dira eta diagramak garatu dira. Diagrama ...

Elika Elikagaien Segurtasuna

Irakurri gehiago

Batzordeak 14.700 milioi euro inbertituko ditu Europa osasuntsu, iraunkor eta digitalago baten alde

I+B-n hamar eurotik lau baino gehiago inbertituko dira (5.800 milioi euro inguru guztira), Europako Itun Berdea babesteko; halaber, EBren konpromisoa da 2050erako EB klima‑neutraltasuna lortu duen lehen kontinentea bihurtzea. Joan den ekainaren 15ean Batzordeak Horizon Europeren 2021-2022 aldirako lan-programa nagusia onetsi zuen, non helburu eta alor tematiko espezifikoak deskribatzen diren. Guztira 14.700 milioi euroko finantzaketa jasoko dute deialdien bitartez, eta aurkezteko epea ekainaren 22an irekiko da. Inbertsio horiek trantsizio ekologiko eta digitala azkartzen lagunduko dute, eta koronabirusaren pandemiaren susperraldi iraunkorra ematea eta etorkizuneko krisiei begira EBren erresilientzia areagotzea ahalbidetuko dute. Horrez gain, Europako ikertzaileen komunitatea babestuko dute beken, prestakuntzen eta trukeen bidez, ...

Elika Ikerketa

Irakurri gehiago

Elikagaietako arrisku mikrobiologikoei buruzko FAO/OMEren gida

FAOk eta OMEk arrisku mikrobiologikoen ebaluazioari buruz lehendik zeuden dokumentuak finkatu eta eguneratu dituzte; zehazki, arrisku biologikoak ebaluatzeko printzipioekin eta metodoekin lotutako jardunbide egokiak eta azken hamarkadako garapen berriak txertatu dituzte. Berriki argitaratu den lan hori FAO/OMEren Arrisku Mikrobiologikoen Ebaluazioari buruzko Adituen Baterako Batzordeak egin du (JEMRA) eta ondoren parekoen ebaluazioa eta jendaurreko kontsulta egin dira.   Gida hori arriskuen ebaluazioaz arduratzen den komunitate zientifikoari zuzenduta dago, baita arriskuen kudeaketarekin eta komunikazioarekin lotutako erabakiak hartzen dituzten pertsonei ere. Dokumentu horrek arriskuen ebaluazioari buruzko orientazio praktikoa eskaintzen du, behar bezala egituratuta, eta arriskuaren ebaluazioaren lau osagaiak ditu ardatz: arriskuak identifikatzea, egon daitezkeen arriskuen ezaugarriak ...

Elika Elikagaien Segurtasuna

Irakurri gehiago

Sukar aftosoaren aurkako kontrol-neurrien ebaluazioa EBn

EFSAk EBk eskatutako txosten-multzoko laugarren txostena argitaratu berri du. Horren bidez, sukar aftosoaren aurka aplikatutako kontrol-neurrien eraginkortasuna ebaluatu du. Txosten-multzoko aurreko beste 3 txostenetan erabilitako analisi-metodologia berbera erabili dute. Txosten horien bidez A zerrendako gaixotasunak aztertu dituzte, bat etorriz animalia-gaixotasun transmitigarriei buruzko 2016/429 Erregelamenduarekin (EB). Kontrol-neurri horiek ebaluatzeko zenbait agertoki diseinatu ziren, eta ebaluazioa hasi aurretik adostuta utzi zituzten. Berrikuspena kontrol-neurrien alderdi hauetan oinarritzen da: Gaixotasuna detektatzeko laginketa-prozedura klinikoak eta laborategikoak; laginketa-prozedura espezifikoak behar dira agertoki bakoitzerako. Baieztatutako agerraldietako zein agerraldi susmagarrietako eremuetako jarraipen-aldia. Mugatutako eremuen tamaina. Hona hemen ondorioak: 21 eguneko jarraipen-aldia eraginkortzat jo zen. Era berean, eraginkortzat jo zen neurri murriztaileak ...

Elika Abeltzaintza

Irakurri gehiago

Klima-aldaketaren efektuen arriskua elikagaietan dauden mikotoxinei dagokienez

Elikagaien Segurtasuneko eta Nutrizioko Espainiako Agentziako (AESAN) Batzorde Zientifikoak txosten zientifiko bat argitaratu du klima-aldaketaren efektuek elikagaietan dauden mikotoxinengan izan dezaketen eraginari buruz. Azken bi hamarkadetan, agerian geratu da elikagaietan dauden mikotoxinen prebalentzian dagoen goranzko joera. Joera hori, besteak beste, klima-aldaketaren ondorio izan daiteke. Hala ere, ezin dugu bazter utzi monitorizazio-sistemen orokortzea eta analisi-teknika aurreratuen agerpena, horiek ere goranzko joera horri eragin baitiote. Europako hegoaldean areagotze argia espero da aflatoxinen intzidentzian artoari dagokionez, tradizioz klima tropikalei lotuta zeudenak, baita zereal horretako fumonisinen arazoa okertzea ere. Arriskuaren identifikazioa Identifikatutako lehenengo mikotoxina aflatoxina (AF) izan zen, 1961ean. Ordutik hona 400 bat mikotoxina ezagutu ditugu. Aspergillus, Fusarium ...

Elika Nekazaritza

Irakurri gehiago

Hiltegian egiten den post mortem azterketaren prozedura berrikustea

AESANeko Batzorde Zientifikoak hiltegiko albaitaritza-zerbitzuentzako gida bat berrikusi du, ohiko post mortem azterketaz gain prozedura osagarriak egin behar diren kasuetarako.  AESANek, autonomia-erkidegoekin batera, gida bat sortu zuen duela gutxi, post mortem azterketan zehar prozedura osagarriak behar dituzten kasuak biltzeko. Prozedura horiek 2019/627 (EB) Betearazpen Erregelamenduan ezarritako irizpideetan oinarrituta daude, zeinaren bidez giza kontsumorako animalia-jatorriko produktuen kontrol ofizialak egiteko xedapen praktiko bateratuak ezartzen diren. Erregelamendu horrek aintzat hartu ditu EFSAren irizpenak, zeinetan gomendatzen den, ahal den neurrian, haztapen- eta ebakitze-prozedurak sistematikoki egin daitezela saihestea, hildako animalien post mortem azterketan zehar, mikrobioen hedatzea eta kontaminazio gurutzatua murrizteko. Hala eta guztiz ere, erregelamenduak aipatzen du kasu ...

Elika Abeltzaintza

Irakurri gehiago

Eskola-adinean elikadura osasungarria sustatzeko fitxak

Eusko Jaurlaritzaren Osasun Sailak, elikadura osasungarrirako ekimenen esparruan, zenbait fitxa didaktiko argitaratu ditu, oso txikitatik elikadura osasungarria sustatzeko.   Elikatzeko modua faktore erabakigarria da osasunerako. Haurtzarotik eta nerabezarotik finkatzen dira elikadura-ohiturak; horregatik, interesgarria da etapa horietan ezagutza sortzen hastea, etorkizunean aukera osasungarriak lehenesteko.   Fitxa didaktikoak hezkuntza-ingurunean (irakasleak, begiraleak, guraso-elkarteak) edo etxean modu erraz eta gidatuan erabiltzeko prestatu dira.   Jarduera-fitxa bakoitzak honako hauek deskribatzen ditu:   zein adin, maila eta ikasgaitan erabil daitekeen egokien, fitxa garatzeko moduaren deskripzioa, behar den denbora edo erabilera-maiztasuna, non aplikatzea espero den (ikasgela, jangela, etxea ...

Irakurri gehiago

RASFF (pentsuak): 2021eko 1. lauhilekoaren laburpena

2021eko lehenengo lauhilekoan, animalien elikagaiekin lotutako 72 jakinarazpen egin dira; horietatik 7 alertak izan dira, 61 informazio-jakinarazpenak, 3 mugan egin diren ukapenak eta 1 albistea. Egindako kontrol motari dagokionez, 34 pentsuen ekoizpen-kateko zenbait arlotan egindako kontrol ofizialek igorri dituzte; 28 industriaren beraren autokontroletan detektatu dira, 5 kontsumitzaileen kexak izan dira, 4 Mugako Ikuskapen Postuek (MIP) igorri dituzte, eta 1 komunikabideen jarraipenak eragin du. Produktuen arabera, lehengaiei dagozkie jasotako jakinarazpenen % 48; etxeko animalientzako pentsu eta produktuei % 25; kontsumorako animalientzako pentsu konposatu eta osagarriei % 17; eta gehigarri eta aurre-nahasketei % 10. Jakinarazpenetan zerikusia izan duten produktuei dagokienez, honako lehengai hauek nabarmendu dira: sojarekin egindako produktuak (6), ...

Elika Animalien Elikadura

Irakurri gehiago

Tenebrio molitor espezieko larbak elikagai berri gisa merkaturatzeko baimena eman da

Ekainaren 1ean, Batzordearen 2021/882 (EB) Betearazpen Erregelamendu berria argitaratu zen. Horren bidez, Tenebrio molitor espezieko larba lehortuak elikagai berri gisa merkaturatzeko baimena ematen da Europako Parlamentuaren eta Kontseiluaren 2015/2283 (EB) Erregelamenduaren arabera, eta Batzordearen 2017/2470 (EB) Betearazpen Erregelamendua aldatzen da. Erregelamendu horrek Tenebrio molitor espezieko larbak elikagai berri gisa hartzen ditu, eta horiek merkaturatzeko baimena eskatu duen Frantziako enpresari horiek merkaturatzeko esklusibotasuna ematen dio 5 urtez, "ondoren beste eskatzaile batek elikagai berri horretarako baimena lortzen ez badu behintzat, babestutako datuak aipatu gabe". Erregelamenduaren eranskinean zehazten dira elikagai berria zer baldintzatan erabil daitekeen. Halaber, bigarren zati batean, elikagaiaren deskribapena/definizioa, ezaugarriak/osaera, onartutako metal astunen ...

Elika Elikagaiak

Irakurri gehiago

Haurren Obesitatea Zaintzeko Europako Ekimenaren (COSI) txostena, 2015-2017 aldiko datuak biltzeari buruzkoa

OMEren Europarako Eskualde Bulegoak Haurren Obesitatea Zaintzeko Europako Ekimena ezarri zuen 2007an, eskola-adineko haurren gehiegizko pisuaren eta obesitatearen prebalentziari buruzko zaintza-datu estandarizatuen beharrari erantzuteko.   Informazio hori izatea funtsezkoa da OMEren Europako Eskualdean haurren obesitateari heltzeko politika eta estrategia eraginkorrak garatzeko. Lehen datu-biketatik (13 herrialdek hartu zuten parte), COSI ekimenak geroz eta parte-hartze handiagoa izan du: 38 herrialdek parte hartu dute 2015-2016 eta 2016-2017 ikasturteetan egindako bilketa horretan (laugarrena), eta eskola-adineko 250.000 haurrek baino gehiagok hartu zuten parte.   Gainera, 34 herrialdek eskola-inguruneari buruzko datu gehiago bildu zituzten, eta 23 herrialdek haurren dietari eta jarduera fisikoari buruzko datuak. Datu horiek bildu eta aztertuz gero, herrialdeen arteko ...

Irakurri gehiago

Dietaren bitartez kadmioaren arriskuaren ebaluazioa

AESANen Batzorde Zientifikoak Espainiako herritarrek dietaren bitartez kadmioarekin kontaktuan egoteko duten arriskuaren ebaluazioa egin du; hortik ondoriozta daiteke 12 eta 35 hilabete arteko haurrak direla esposizio hori jasateko talderik kalteberena, elikagai gehiago kontsumitzen baitituzte beren gorputz-pisuarekiko. Dena den, kadmioarekiko esposizioa segurtasun-marjinaren barruan dago biztanleria-talde guztietan. Ebaluazio hau egiteko, 16 elikagai-taldetan sailkatutako 2.965 lagin aztertu dira, denak ala denak 2014 eta 2017 artean autonomia-erkidegoek eta Kanpo Osasunak egindako kontrol ofizialerako programaren barrukoak. Espainian kontsumitzen diren elikagaietako kadmio-presentziak altua izaten jarraitzen du; hain zuzen ere, aztertutako laginetan % 32,8koa izan da. Kontzentrazio-tartea kontuan hartuta (beheko muga-LB eta goiko muga-UB), ikus daiteke kakao disolbagarria (215,3-215,3 ...

Elika Elikagaien Segurtasuna

Irakurri gehiago

Denbora-tenperatura konbinazioak elikagaiak modu seguruan prestatzeko

Elikagaien Segurtasunerako eta Nutriziorako Espainiako Agentziaren (AESAN) Batzorde Zientifikoak elikagaiak prestatzeko lehendik zeuden gomendioak berrikusi ditu, eta tenperatura eta denboraren konbinazioak mikroorganismo patogeno eta parasito nagusiak hainbat elikagaitan hazi eta suntsitzeko orduan duen eragina aztertu du. Berrikuspen horren ondoren, Batzorde Zientifikoak denbora-tenperatura konbinazioen (edo tratamendu baliokideen) zenbait gomendio proposatu ditu elikagaiak prestatzeko, produktuaren erdigunean lortu beharreko tenperatura aintzat hartuta, hori baita punturik hotzena.   Hala ere, Batzordeak nabarmendu du gomendio horiek aplikatu ahal izango direla higiene-neurri zorrotzak betetzen badira, arreta berezia jarriz tresna eta ekipoen garbiketa eta desinfekzioan, bai eta manipulatzaileengan ere, eta behar bezala egiten badira prestatu, hoztu eta hotzean mantentzeko lanen ...

Elika Elikagaien Segurtasuna

Irakurri gehiago

Edari energetikoak kontsumitzearen arriskua

Elikagaien Segurtasunaren eta Nutrizioaren Espainiako Agentziako (AESAN) Zientzia Batzordeak txosten bat argitaratu du edari energetikoen kontsumoarekin lotutako arriskuei buruz. Edari mota horrek izugarrizko gorakada izan du, batez ere gazteenen artean (gaur egun, estatuan kontsumitutako edari freskagarrien % 2 da). Txosten horrek osasunerako arrisku potentziala duen kontsumo-eredu bat identifikatu, loaren alterazioetatik eta arrisku kardiobaskularretarainoko arriskuak hartzen dituena. Kafeina da edari horien osagai nagusia, eta formulazioetan beste osagai aktibo batzuk eransten dizkiote: taurina, L-karnitina, D-glucurono-eta-laktona, bitaminak eta zenbait landarez egindako osagaiak, hala nola ginsenga, guaraná eta ginkgoa. Egunean pertsona pisatzen duen kilo bakoitzeko 1,4 miligramo kafeina kontsumitzeak loezina eta loaren iraupena murriztea eragin dezake. 3 miligramo baino ...

Elika Elikagaien Segurtasuna

Irakurri gehiago

Afrikako txerri-izurriaren egoera Europan – eguneratzea

EFSAk txosten bat argitaratu du berriki Afrikako txerri-izurriaren (ATI) Europako egoera epidemiologikoa eguneratzeko, 2019ko irailetik 2020ko abuztura bitarteko epeari dagokiona Irizpen horretan, ATIaren bilakaera-dinamika eta -patroiak aztertu dira kaltetutako herrialde guztietan, ATIaren lehen kasua txerri eta basurdeetan hauteman zenetik bildutako lagin positiboen (PCR eta ELISA) emaitzen bidez. Oro har, hedapena arina da ATIak kaltetutako eremuetan basurde-populazio handiagoak daudenean. Basurde-populazioetako hedapen-maila aztertzeko, jakinarazitako kasuak berrikusi ziren, eta kalkulatu zen zenbat sailka litezkeen jatorri bereko bigarren mailako kasu gisa, epidemiaren lehen eta azken urtearekin alderatuta. ATIa basurdeetan agertzeko arrisku-faktoreen ebaluazioa egiteko, azterketa bibliografikoa egin zen. Errumaniaren kasuan, adibidez, arrisku-faktore nagusiak ingurumen-faktoreak, basurdeen ugaritasuna eta ehizatzen den ...

Elika Abeltzaintza

Irakurri gehiago

Gaixotasun zoonosikoak aztertzeko adituen nazioarteko talde berria

FAO, OME, OIE eta PNUMA erakundeek goi mailako adituen talde bat aurkeztu dute, pandemiak eragiteko gaitasuna izan lezaketen zoonosiak ikertzeko, One-Health ikuspegiarekin. Taldeak aipatutako erakunde horiei aholkua emango die, epe luzerako mundu mailako plan bat prestatze aldera, zoonosiak prebenitzea xede, hala nola IAAP H5N1, MERS, Ebola, Zika eta une honetan bizi dugun COVID-19aren pandemia. Modu orokor batean, honako hauek izango dira emango dituzten lehen pausoak: animalietatik pertsonetara eta alderantziz transmisioa egotea zehazten duten faktoreak sistematikoki analizatzea. transmisio-arriskua ebaluatzea. zaintza-ereduak prestatzea. agerraldiak prebenitu eta kontrolatzeko jardunbide egokiak zehaztea. One-Health ikuspegia aplikatzea; horrek lotu egiten ditu pertsonen, animalien eta ingurumenaren osasuna, eta garrantzi berezia ematen ...

Elika Abeltzaintza

Irakurri gehiago

Erleen faktore estresagarri anizkoitzen arriskuak ebaluatzea

EFSAk irizpen zientifiko bat argitaratu du, eta bertan esparru integratu eta holistiko bat ezartzen da ezti-erleek jasaten dituzten estres-faktore anizkoitzen ondorio konbinatuak ebaluatzeko, hala nola pestizidak eta beste ingurumen-kimiko batzuk, parasitoak eta gaixotasunak, edo elikagaien eskuragarritasuna, klima eta erlezaintza-praktikak bezalako faktoreak. EFSAren iritzi zientifikoak ikuspegi berritzaile bat proposatzen du, jarraipen-sistema bat eta modelizazio-sistema bat konbinatzen dituena. Jarraipen-sistema erlauntz zentinelen sare batek osatzen du, Europako hainbat eskualdetan kokatuta eta datuak biltegiratzeko eta aztertzeko plataforma bati konektatuta. Erleen osasun-egoerari eta faktore estresagarri guztiei buruzko datuak modu harmonizatuan bilduko dira. Modelizazio-sistema ApisRAM izeneko tresna baten garapenean oinarritzen da, zeinak erlauntz bat ahalik eta zehaztasun ...

Elika Elikagaien Segurtasuna

Irakurri gehiago

1311/2012 Errege Dekretuaren aldaketa fitosanitarioen erabilera jasangarritasunerako

Duela gutxi argitaratu da apirilaren 20ko 285/2021 Errege Dekretua, produktu fitosanitarioen biltegiratze-, merkaturatze-, inportazio- edo esportazio‑baldintzak, kontrol ofiziala eta saiakuntzak egiteko baimena ezartzen dituena, eta aldatu egiten du irailaren 14ko 1311/2012 Errege Dekretua, produktu fitosanitarioen erabilera jasangarria lortzeko jarduera-esparrua ezartzen duena. 2021eko azaroaren 10ean sartuko da indarrean. Errege Dekretu berri horren helburu nagusia da "produktu sanitarioen oinarrizko merkaturatze-, inportazio-, esportazio- eta erabilera-baldintzak ezartzea". Helburu hori lortzeko, honako neurri hauek hartzen ditu: a) Produktu fitosanitarioen biltegiratze-baldintzak, hirugarren herrialdeekiko merkataritza eta urrutiko salmenta arautzea. b) Produktu fitosanitarioen transakzio eta eragiketen  erregistro elektronikoa sortzea. c) Kontrol ofizialei buruzko Araudia Espainiako Erresuman aplikatzeko xedapen espezifikoak ezartzea, produktu fitosanitarioak merkaturatzeko, inportatzeko ...

Elika Nekazaritza

Irakurri gehiago

Arriskuaren ebaluazioa: ziguatera Europan

EFSAk Europako ziguateraren arriskua karakterizatzeko proiektuaren (EuroCigua) azken zientzia-txostena argitaratu du. Txostena horretan, proiektuak iraun duen lau urteetan egindako jarduera guztiak biltzen dira, baita jarduera horien emaitza eta ondorio nagusiak ere. EuroCiguak lau azterketa biltzen ditu eta EFSAk azterketa bakoitzaren emaitzak biltzen dituen zientzia-txostena argitaratu du: Intzidentzia eta Epidemiologia. Carlos III Osasun Institutuko Epidemiologia Zentro Nazionala (CNE-ISCIII) izan da buru; Arrantza-produktuetako eta ingurumeneko ziguatoxinen ebaluazioa. Institut de Recerca i Tecnologia Agroalimentàries (IRTA) izan da buru; EBn dauden ziguatoxinen karakterizatzea, erreferentziazko materialen garapena barne. Vigoko Unibertsitatea (UVIGO) izan da buru; Zientzia Kudeaketa eta Koordinazioa. AESAN izan da buru. Lau azterketen emaitzek egiaztatu egin ...

Elika Elikagaien Segurtasuna

Irakurri gehiago