Ekoizpen sistemak eta Kalitate bereiztua

Ekoizpen konbentzionala naturaz kanpoko osagaiak erabiltzen duen ekoizpen sistema da. Hala nola, energia fosil-a, herbizidak, plagizidak eta ongarri kimiko sintetikoak, etb. Denbora gutxian errendimendu altuak lortzera zuzendua dago, eta era berean, nekazal mekanizazioa eta fitosanitario kimikoen erabileraren berezitasuna du.

Plagiziden erabilera iraunkorrari buruzko Euopar Batzerreko 2009/128/CE Arauari erantzuna emanez 1311/2012 EDa indarrean sartu zen momentutik, ekoizpen konbentzionalaren izurriteen kontrola egiteko Izurriteen Kontrol Integatuaren xedeak hartu dira.

Ekoizpen integratua nekazaritza edo/eta elikagai ekoizpenaren sistema da. Ekoizpenerako baliabide eta mekanismo naturalak gehiago erabiltzearen alde egiten du eta ahalbidetu egiten du epe ertainera nekazaritza iraunkorragoa garatzea. Horretarako, metodo agronomikoak sartzen ditu bere baitan, besteak beste, goldaketa kulturala, ongailuak, ureztaketa, borroka biologikoa edo kimikoa, baina ez modu sistematikoan, aldez aurreko ebaluazio teknikoaren eta aplikatu beharreko teknika edo tratamendua egokia den edo ez zehazten duen diagnostikoaren arabera. Horrela, xedea da uneoro bateragarri egitea ingurumenaren babesa, gizartearen eskakizunak eta nekazaritza ekoizpena.

Langileek ekoizpen integratuaren baitan egiten duten jardueraren berri eman beharko diete eskumeneko agintariei, zehazki ekoizpen eremuak eta instalazioak dituzten lekuetakoei, Ekoizpen Integratuko Operadoreen Erregistroan inskribatze aldera.

Laborantza bakoitzarentzat ezarrita dauden arau teknikoen erabilera bermatzeko, Fundación Hazi Fundazioa (FHF) da kontrola eta egiaztapena burutzen duen erakundea.

Ekoizpen ekologikoa nekazaritza ekoizpenerako sistema da. Zehazki, lurzoruaren kalitatea kontserbatzeko eta hobetzeko teknikak erabiltzearen dira, eta horrek mesede egiten dio ekosistemari. Horrela, nutrizio aldetik kalitaterik goreneko elikagaiak eskuratzen dira ingurumena babestuz, prozesua laburtzeko produktu kimikorik erabili gabe eta modu horretan gizarte eta ekologia arloan ekosistema iraunkorragoak lortuz.

Babestutako Jatorri Izendapenak (BJI) dira kalitate bereizia aitortzeko erabiltzen den sistemak, honako hauek aintzat hartzen dituztenak: berezko ezaugarrien eta ezaugarri bereizgarrien karietara, lehengaiak ekoizten diren eta produktuak egiten diren inguru geografikoa, eta prozesu horietan parte hartzen duen giza faktorearen eragina.

Eskualde, eremu zehatz edo, salbuespenetan, herri baten izena; nekazaritza- edo elikagai-produktu bat izendatzeko balio duena:

• Aipatu eskualdearen, eremu zehatzaren edo herriaren jatorrizkoa dena.
• Bere kalitatea edo ezaugarriak natur- eta giza-ezaugarriekiko eremu geografikoaren araberakoak dira, oinarrian edo esklusiboki; eta
• Bere ekoizpena, transformazioa eta elaborazioa zehaztutako eremu geografikoan garatzen dira.

Euskal Autonomia Erkidegoan dauden Jatorrizko Deitura Babestuak 8 dira:

• Arabako Txakolina / Txakoli de Álava / Chacolí de Alava
• Bizkaiko Txakolina / Txakoli de Bizkaia / Chacolí de Bizkaia
• Getariako Txakolina / Txakoli de Getaria / Chacolí de Getaria
• Cava
• Rioja
• Idiazabal
• Euskal Sagardoa/ Sidra Natural del País Vasco
• Anchoa del Cantábrico

Lehengaiak ekoiztu, eraldatu edo egiten diren prozesuetan, inguru geografikoak gutxienez etapa batean presentzia badu, Adierazpen Geografiko Babestua deritzo. Gainera produktua izen-ona hartzearen onura du.

Eskualde, eremu zehatz edo, salbuespenetan, herri baten izena; nekazaritza- edo elikagai-produktu bat izendatzeko balio duena:

• Aipatu eskualdearen, eremu zehatzaren edo herriaren jatorrizkoa dena,
• Aipatu jatorri geografikoari leporatu dakiokeen kalitate zehatz, ospe edo bestelako ezaugarriren bat izatea, eta
• Bere ekoizpena, transformazioa eta elaborazioa zehaztutako eremu geografikoan garatzen dira.

Gaur egun, Euskal Autonomia Erkidegoan Adierazpen Geografiko Babestu bi daude:

• Carne de vacuno del País Vasco / Euskal Okela
• Gernikako Piperra / Pimiento de Gernika

Berme-markak

Berme-marka izan daitezke grafikoki adieraz daitekeen edozein zeinu, betiere enpresa askok erabiltzen dituztenean titularraren kontrolpean edo baimenarekin. Zehazki, berme-markek ziurtatzen dute dagozkien produktu edo zerbitzuek betekizun komun batzuk betetzen dituztela; bereziki, produktuaren zein ematen den zerbitzuaren kalitateari, osagaiei, jatorri geografikoari, betekizun teknikoei edo ekoizteko moduari dagokienez.

Eusko Label

Eusko Label berme- eta kalitate-marka gorena da, K ikurra duena, eta Euskal Autonomia Erkidegoan ekoitzi, eraldatu eta/edo egindako nekazaritzako elikagaiak identifikatzeko balio du. Produktu horien kalitatea, espezifikotasuna edo berezitasuna batez besteko orokorra baino handiagoa da.

• • Helburu nagusiak hauek dira:
  • Kontsumitzaileei kalitate-maila zorrotza bermatzea.
  • Produktuen jatorria eta benetakotasuna segurtasun osoz identifikatzeko aukera ematea.
  • Ekoizleen lana defendatzea.
  • Kalitatezko ekoizpena sustatzea.

Eusko Label produktu guztiak Erregelamendu Tekniko baten eta hura betetzen dela bermatzen duten kontrol batzuen mende daude, eta HAZI da ziurtapen-organoa.

Landare-jatorria:

• • Arabako patata
  • Gernikako piperra
  • Euskal Herriko tomatea
  • Ibarrako piperminak
  • Euskal Herriko lekaleak
  • Euskal Herriko barazkiak
  • Oliba-olio birjina estra
  • Arabako zerealak

Animalia-jatorria:

• • Euskal Okela – Carne del País Vasco
  • Baserriko haragia
  • Euskal baserriko oilaskoa
  • Euskal Herriko esne-arkumea
  • Hegaluzea eta hegalaburra.
  • Euskal baserriko arrautza
  • Euskal Herriko esnea
  • Eztia
  • Baserriko txerria
  • Antxoa

Jatorri minerala:

• • Euskal Autonomia Erkidegoko iturburuko gatza

Euskal Baserri

Euskal Herriko Kantauriko hegaluzea

Euskadiko Kantauriko antxoa

Gorenak