Berriak

Bizkaian elikagaien bidez transmititutako gaixotasunei buruzko datuak (2018)

Eusko Jaurlaritzaren Bizkaiko Osasun Publikoaren Zuzendariordetzak eginiko Zaintza Epidemiologikoaren Memorian laburtuta daude 2018an zehar Bizkaian jakinarazitako gaixotasun nagusiak. Horien artean, hauek nabarmendu nahi ditugu: Elikagaien bidez transmititutako gaixotasunen lehen kausa da Bizkaian eta EAEn. Guztira, Campylobacterren ondoriozko 1.241 infekzio deklaratu ziren (108,79/100.000). Campylobakteriosiak gorakada handia izan zuen 2018an (% 53koa), 2017arekin alderatuta, eta 1994tik izan den isolamendu kopuru handiena erregistratu zen. 2018an 284 kasu erregistratu ziren (24,28/100.000), eta 2017tik behera egin zuen kasuen kopuruak. Detektatutako kasuen % 37 adingabeei zegozkien. Andui gehienak S. thyphimurium izan ziren (% 67), eta horien atzetik S. enteritidis (% 14), zeina gero eta maizago agertzen baita. 2018an 202 errotabirus deklaratu ziren ...

Elika Elikagaien Segurtasuna

Irakurri gehiago

Eskolako jantokietan sukaldaritza erakargarria eta osasungarria egiteko aholku praktikoak

Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak gida bat argitaratu du: “Eskolako jangeletan sukaldaritza erakargarria eta osasungarria egiteko aholku praktikoak”. Helburua da barazkiak, arraina eta fruta sartzea eskoletako menuetan, esku-hartze errazen eta ikuspegi berrien bidez, ikasleek elikagai horiek errazago onartzeko. Elikagai-ezaugarri desiragarriak dituzten elikagaien artean, barazkiak, arrainak eta fruta dira ikasleen artean onarpen gutxiena dutenak. Gida hau Elikadura osasungarriaren aldeko ekimenen barruan egin da, eta haren azken helburua da lortzea ikasleek elikagai-multzo horien benetako kontsumoa hobetzea, egokitasun nutrizional handiagoa eta ingesta-gradu txikiagoa baitute, baina, batez ere, gozatuz kontsumi ditzaten lortzea, haientzat erakargarriago eta desiragarriago bihurtzearen bidez. Gehiago jan ditzaten, osagai nagusi moduan jar daitezke (lehenengo platerean) ...

Irakurri gehiago

Argitaratu dira 2020ko Laneko Programa berriak eta Horizon Europe programako Plan Estrategikoa

Europako Batzordeak Horizon 2020 programako 2018-2020 aldirako Laneko Programa berriak argitaratu ditu, azken urterako (2020). Horietan, programari amaiera emango dioten jarduketa-ildoak aurkeztu ditu, 11.000 milioi euroko aurrekontua dutenak. Horrez gain, EIP-AGRIk dokumentu bat argitaratu du, eta bertan bildu ditu nekazaritza jasangarriarekin lotutako deialdiak. Bestetik, Europako Batzordeak kontsulta publiko bat egin du hurrengo Ikerketa eta Berrikuntzako Esparru Programaren (Horizon Europe) lehen lau urteetarako Plan Estrategikoa prestatzeko. 100 bilioi euroko aurrekontua dago programa hori gauzatzeko. Kontsulta hori abiarazi da, hain zuzen, Programari itxura emateko eta lehentasunak ezartzeko martxan jarritako baterako diseinatze-prozesuaren barruan. Programak herritarren bizitza hobetzen lagundu behar du, bidea emanez gizarteko erronka nagusiak, ...

Elika Ikerketa

Irakurri gehiago

Elikagaien osagaien arteko ezberdintasunei buruzko Europako ikerketa

JRCk (Europar Batasuneko Ikerketarako Zentro Komunak, ingelesez Joint Research Centre) hainbat elikagai aztertu ditu, eta agerian geratu da produktu batzuek etiketa berdinak edo oso antzekoak dituzten arren, osagai ezberdinak dituztela.   Ikerketa hau Europar Batasunak herritarren kalitate dualeko elikagaiei buruzko kezkari emandako erantzuna da, eta deskribatu egiten du ikerketan parte hartu duten estatu kideetako (barne hartuta Espainia) merkatuen egoera galdetegia egin zen epealdian (2018ko azaro-abendua). Produktuak estatu kideen proposamenei jarraikiz hautatu ziren, betiere aintzat hartuz herritarrek agintaritzen edo kontsumitzaileak babesteko elkarteen aurrean aurkeztutako kexak. JRCk estatu kideekin batera landutako metodologia harmonizatua erabili da, ahalbidetu egiten duena EB osoan konpara daitezkeen datuen laginak jasotzea, probatzea ...

Elika Elikagaien Segurtasuna

Irakurri gehiago

EFSAk 2030erako ikerketa-lehentasunak identifikatu ditu elikagaien segurtasunaren arloan

EFSAk elikagaien segurtasunaren arloko arriskuen ebaluazioari laguntzen dion ikerketak datozen urteei begira dituen beharrizanen eta lehentasunen hiru ikerketa-ildo jaso ditu berriki argitaratutako dokumentu batean. EFSAren 2020ko Estrategiaren barruan, “Trusted science for safe food” izenekoan, garrantzi berezia ematen zaio arriskuaren ebaluazioaren arloko ikerketaren lehentasunak identifikatu eta aktore garrantzitsuei jakinarazteari. EFSAk bildu eta ebaluatu egiten du zientziarik berriena, arriskuen analisiaren arloko erabaki politikoak hartzeko. Hartara, aktiboki egiten du lan erakunde ugarirekin datuak, informazioa, esperientzia eta langileak trukatzeko, Kontsulta Foroaren eta 36. artikuluko zerrendan jasotako eskumeneko 375 erakunde eskudunen bitartez (agintaritza publikoak, unibertsitateak eta ikerketa-zentroak). Halaber, EFSAk estatu-kide guztietan presentzia duten 16 sare zientifiko koordinatzen ...

Elika Ikerketa

Irakurri gehiago

Elikagai-gehigarri gisa erabilitako fosfatoen segurtasunaren ebaluazioa

EFSAren Elikadura Gehigarriei eta Aromei buruzko Taldeak fosfatoen segurtasuna ebaluatu du, eta ondorioztatu du ez dagoela kezkatzeko arrazoirik horien toxikotasunari eta kartzinogenizitateari dagokienez. Dena den, eginiko kalkuluen arabera, dieta osoaren bidez hartzen den guztizko fosfatoak ezarritako segurtasun-maila gainditzen du kasu batzuetan, eta, beraz, EFSAk gomendatu du elikagai-gehigarri gisa erabiltzen den fosfatoa erregula dadila. Dietaren bidezko esposizioa kalkulatzeko, dietako iturri guztietatik datorren guztizko fosforo kantitatea hartu da kontuan, ez soilik elikagai-gehigarriei dagokiena. EFSAko adituen arabera, elikagai-gehigarrietatik datorren fosforoa (P) hartzen dugun fosforo guztiaren % 6 eta % 30 artekoa da. Fosfatoekiko esposizioaren balioak tarte honetan daude: bularreko haurren kasuan, 251 mg P pertsonako eta eguneko; ...

Elika Elikagaien Segurtasuna

Irakurri gehiago

Produktu ekologikoetako iruzurraren kontrako ekintza bateratua

Europolek eta INTERPOLek OPSON VIII operazioaren emaitzak argitaratu dituzte. Elikagaien Iruzurraren kontrako Europako Sarearen eskariz, aurten ekologiko gisa etiketatutako eguneroko elikagaietako iruzur-ekintzak antzematean jarri dute arreta: haragia, arraina, arrautzak, olioa eta espezieak. Ekintzak nazioarteko hornidura-kateei erreparatu zien bereziki, ahulguneak identifikatzea helburu. Iruzur-susmoak ere ikertu zituen, gidatutako ziurtagiri faltsua, kopuru handitan inportatutako elikagaiak eta pentsuak, horiek guztiak EBren etiketa ekologikoarekin berriz banatzeko. Sektore ekologikoko irregulartasunak edo arau-hausteak ugaritu egin dira etiketa ekologiko hori daramaten ia elikagai guztietan. OPSON VII operazio honetan, EBko 16 estatu-kidek hartu dute parte, borondatez. Justiziaren arloko adituek, poliziako kideek eta aduanetakoek ere hartu dute parte, baita elikadura kontrolatzen duten erakunde ...

Elika Elikagaien Segurtasuna

Irakurri gehiago

2017ko urteko txostena: plagiziden hondakinak elikagaietan

EFSAren elikagaietako plagiziden hondakinei buruzko urteko txostenak ia 88.247 laginen emaitzak biltzen ditu, eta bertan 2017ko datu hauek aurki daitezke: Laginen % 95,9k hondakinak legezko mugen azpitik (LMR) zituen. 2017ko laginetan plagiziden hondakin gehiago aurkitu izanaren arrazoia espreski zuzendutako laginen kapuru haundiagoa da. 2017ko lagin guztien %12,1k aurreko urteetan konforme ez zeuden  produktu edo plagizidetara espreski zuzendu ziren. 2016an bakarrik %4,9 izan ziren lagin zuzenduak. Modu honetan, hondakinak aurkitzeko probabilitate haundiagoa dago. % 95,9 hauetatik, % 54,1k ez zuen produktu horien aztarna detektagarririk eta laginen % 41,8k hondakinak zituen, baina legezko mugen azpitik. Beste herrialde batzuetako laginen % 7,6k gainditu zituen legezko ...

Elika Nekazaritza

Irakurri gehiago

Abere-ongizatearen etiketatze posiblea

Gaur egun, egiaztapeneko borondatezko erregimen batzuk egon arren, pertsona kontsumitzaileek ezin dute bereizi haragi edo esnekien ekoizpenean abere-ongizate arauaren mail desberdinak bete badira. 2016. urteko “Animalien ongizateranzko europarren jarrera” Eurobarometroaren arabera, populazio europarra animalien ongizateagatik gehiago ordaintzeko prest egongo litzateke.   Zentzu honetan, Parlamentuko Galdera Europako Batzordera eraman da:  haragi edo esne produktuetarako etiketatze sistema  berezi bat sartzeko asmorik du Europear Batzordeak?   Parlamentuko Galderarako Sarbidea   Europako Batzordearen Erantzuna   Osasun eta  Elikadura-Segurtasuneko Komisarioak baieztatzen du, 2012an Batzordeak Estrategia bat hartu zuela animalien ongizatearen gainean, 2018an bukatu zena.   Orain aipaturiko Estrategiaren ebaluazioa egiten ari dira. Estrategiaren helburuetako bat «informazio egokia kontsumitzaileei eta publikoari ematea» zen. Ebaluazioaren emaitzen arabera, ...

Elika Abeltzaintza

Irakurri gehiago

Gida praktikoa: Nola heldu Garapen Jasangarriaren Helburuei udalerrietik

Gida honen helburua da TOKIKO 2030 AGENDA lantzeko beharrezkoak diren jarraibideak eskaintzea. Abiapuntua da GJHak eta haien Helmugak udalerrien testuingurura egokitzea. Halaber, Garapen Jasangarriaren Adierazleak udal testuingurura egokitzen laguntzen du, udalerriek GJHei egiten dieten ekarpena neurtzeko jarraibideak eskaintzeaz batera. ...

Elika Jasangarritasuna

Irakurri gehiago

Espainiako etxeetan janari gehiago alferrik galdu da 2018an

Nekazaritza, Arrantza eta Elikadura Ministerioak (MAPA) elikagaien alferrik‑galtzea kuantifikatzeko batzordearen bidez jasotako datuen arabera, 2018ko urtarriletik abendura bitartean, Espainiako etxeetan 1.339 milioi kg/l elikagai eta edari alferrik galdu ziren; hau da, aurreko urtean baino % 8,9 gehiago (109 milioi kg/l izan ziren).   MAPAk argitaratutako prentsa-oharraren arabera, alferrik galdutako janariaren tasa osoa, hau da, erositako elikagai guztien eta bota direnen arteko proportzioa, % 4,6 da; hau da, 2017an baino % 0,3 gehiago.   Zaborretara botatako elikagai guztien bolumen osotik 1.127 milioi kg/l erabili gabeko produktuak izan dira; 212 milioi, berriz, prestatutako elikagaiak (errezetak) izan dira. Ikus daitekeenez, errezeten zatia alferrik galdu den bolumen osoaren % 15,8 baino ez ...

Elika Jasangarritasuna

Irakurri gehiago

Mikroplastiko eta nanoplastikoak elikakatean

Dokumentu hau mikroplastiko eta nanoplastikoei buruzko 4.200 artikulu baino gehiagoren analisiaren emaitza da. Hain zuzen, artikulu horiek mikroplastiko eta nanoplastikoek elikagaietako eta animalia-espezie jangarrietako kutsatzaile gisa duten eraginean espezializatutako adituek berrikusi dituzte. Europan, 2012an produzitutako etxeko plastikoaren % 26 birziklatu egin zen, % 36 energia sortzeko erre zen eta gainerako % 38a hondakindegietara eraman zen. Hala eta guztiz ere, kalkulatzen da 10-20 tona plastikok ozeanoetan bukatu zutela. Gaur egun, mikroplastiko eta nanoplastikoak oso zabalduta daude ingurumenean. Etxe barruko nahiz kanpoko airean, uretan, sedimentuetan eta lurreko eta uretako organismoetan aurki daitezke. Kutsatzaile horietako gehienak “erabilera bakarreko plastikoetatik”, arrantza‑aparailuetatik, arropa eta kosmetikoetatik, nekazaritza-plastikoetatik, pinturetatik eta hiri-hautsetik datoz. Kutsatzaile iraunkorrak direnez ...

Elika Elikagaien Segurtasuna

Irakurri gehiago

20 jardunbide egoki Euskadiko elikadura zirkularrean

Helburua da sektoreko erronkei aurre egitea eta sektorearen trantsizioa sustatzea Euskadiko nekazaritzako elikadura zirkular baten jarduerako bidean, ingurumen-inpaktuak minimizatzeko eta etorkizuneko lehiakortasuna eta erresilientzia handitzeko; horretarako, sektoreko hainbat eragileren hainbat ekimen jarri dira martxan.   Hala ere, une honetara arte, elikadura zirkularreko esperientzia eta jarduera horiek ez dira dokumentatu. Hortaz, ekimen horiek balioan jartzeko, Ekonomiaren Garapen eta Azpiegituretako Sailak eta Ingurumen, Lurralde Plangintza eta Etxebizitza Sailak, beren HAZI, ELIKA eta Ihobe erakundeen bidez, Elikadura Zirkularreko 20 Praktika On identifikatu eta bildu dituzte Euskadin.   Ekimen horrek IV IEP-ren Elikadura Zirkularreko Funtsezko Proiektuari lagundu nahi dio. Kasuak aukeratzeko, bilaketa zabal bat egin da Euskadiko Elikadura Zirkularrarekin lotutako ...

Elika Jasangarritasuna

Irakurri gehiago

RASFF (pentsuak): 2019ko lehen lauhileko laburpena

2019ko lehen lauhileko honetan, animalien elikagaiei buruzko 99 jakinarazpen egin dira. Horietatik 14 alertak izan dira, 56 informazio-jakinarazpenak eta 29 mugan egin diren ukapenak.   Egindako kontrol-motari dagokionez, 34 jakinarazpen Mugako Ikuskapen Postuek (MIP) egin dituzte; 16, berriz, pentsuen ekoizpen-kateko zenbait arlotan egindako kontrol ofizialek; 47, bestalde, industriak berak detektatu ditu autokontrolek; eta 2, azkenik, bezeroen kexek eragin du.   Denbora-tarte honetan arrisku gehienak mikrobiologikoak izan dira (% 69), eta ondoren mikotoxinekin lotutakoak (% 5).Arrisku mikrobiologikoei dagokienez, salmonellak eragin du jakinarazpen gehien (69 jakinarazpenetatik 59).   Salmonella aurkitu den lehengaien artean, arrain-irina, txakurrentzako mastekagarriak eta soja eta koltzatik eratorritako produktuak nabarmendu behar dira. ...

Elika Animalien Elikadura

Irakurri gehiago

Europako biztanleen kezka nagusiak elikagaien segurtasunaren arloan

EFSAk elikagaien segurtasunari buruzko Eurobarometro berriaren emaitzak argitaratu ditu. Europar Batasuneko 28 estatuetan egindako 27.655 elkarrizketatan dago oinarrituta. Oro har, honako hauek dira Europako biztanleen kezka nagusiak: antibiotikoen hondakinak, haragiaren hormonak edo esteroideak (% 44), elikagaietan dauden pestizida-hondakinak (% 39), arrainean, haragian edo esnekietan dauden ingurumen-kutsatzaileak (% 37) eta gehigarriak, besteak beste, koloragarriak, kontserbagarriak edo elikagai edo edarietan dauden zapore-emaileak (% 36). Estatuan kezka-iturri nagusia pestizida-hondakinak dira (% 45) eta ondoren ingurumen-kutsatzaileak (% 42). Bestalde, agerikoa da irizpide ezberdinak dituztela Estatu kideek elikagaien segurtasunaren arloko kezkak zerrendatzeko orduan. Hori horrela izanik, EFSAk herrialdekako itemak erakusten dituen mapa interaktibo bat sortu du. Honako hauek izan dira, europarren aburuz, erosketa gehien baldintzatzen ...

Elika Elikagaien Segurtasuna

Irakurri gehiago

Higiene Jardunbide Egokien Gida txikizkako merkataritzarentzat, saltoki ez-sedentarioentzat eta saltzeko makinentzat

Nafarroako Osasun Publikoaren eta Lan Osasunaren Institutuak elikagaien txikizkako establezimenduei, saltoki ez-sedentarioei eta saltzeko makinen arduradunei elikagaien segurtasunari lotutako helburuak betetzen laguntzeko autokontrol-sistema bat aplikatzeko laguntza-gida bat argitaratu du, betiere ezinbesteko erregistro-agiriak erabiliz. Establezimenduek dokumentu hori oinarri hartu ahalko dute beren autokontrol-prozedura ezartzeko eta bakoitzaren errealitatera egokitutako jardunbide egokiak aplikatzeko. Ikuskatzaileentzat ere baliagarria izan daiteke, sektore horietan autokontrol-sistemen ikuskapen-lanak errazteko, kontrol ofizialeko irizpide homogeneoekin eta malgutasunarekin. Hauek dira gidan barne hartutako jarduerak: Giro-tenperaturako, hoztutako edo izoztutako produktuen biltegiratzea, inolako manipulaziorik gabe edo manipulazio gutxirekin. Giro-tenperaturako, hoztutako edo izoztutako produktuak azken kontsumitzaileari salmenta-puntuan saltzea, ontziratuta edo ontziratu gabe. Barne hartutako establezimenduak: Txikizkako merkataritza Arrandegia Harategia ...

Elika Elikagaien Segurtasuna

Irakurri gehiago

Elikagaien bidez transmititutako patogenoen genoma osoaren sekuentziazioaren datu-bilketa eta -analisia

EFSAk eta ECDCk elkarlanean ebaluatu dituzte genoma osoaren sekuentziazioaren (WGS) datuak bildu eta aztertzeko dauden irtenbideak, Listeria monocytogenes, Salmonella eta Escherichia coli-rentzat. Europar Batasuneko herrialdeetan, elikadura eta osasun publikoko sektoreetan, elikagaien bidez transmititutako patogenoentzat WGSren erabileraren egoerari buruzko inkesten emaitzak aztertzea. Europan WGSren datuak bildu eta aztertzeko azken belaunaldiko sistemak ebaluatzeko adituei zuzendutako kontsulta aztertzea. WGSren datuak aztertu eta erkatzeko beharrak eta betekizunak ebaluatzeko garrantzitsuak diren interes-taldeak tartean sartzea. WGSren datuak bildu eta aztertzeko EFSA-ECDC sistema bateratu bat konfiguratu eta martxan jartzeko irtenbide potentzialak identifikatu eta erkatzeari buruzko txosten teknikoa egitea. Hasteko, betekizun teknikoak identifikatu ziren eta, ondoren, beren funtzionaltasunaren arabera ...

Elika Elikagaien Segurtasuna

Irakurri gehiago