Nekazaritza, Arrantza eta Elikadura Ministerioak Kataluniako basurdeetan txerri-izurri afrikarra (TIA) detektatu ondoren Batzorde Zientifikoaren hasierako txostena argitaratu du.
Cerdanyola del Vallèsen (Bartzelona) 2025eko azaroaren amaieran, 2025eko azaroaren 28an zehazki, basurde basatietan egiaztatutako agerraldia Espainian 1994az geroztik gaixotasuna detektatu den lehenengo aldia izan da.
Txostenak 2026ko urtarrilaren 31ra arte bildutako datuak jaso, egindako ikerketa-ildoak deskribatu eta agerraldiaren jatorriari buruz aztertutako hipotesi gertagarrienak biltzen ditu:
Egoera epidemiologikoa:
Gaur-gaurkoz 963 basurde aztertu dira, horietatik 103k positibo eman dute, eta guztiak 6 km-ko erradioan ezarri den Arrisku Handiko Eremuaren (AHE) aurkitu dira.
Ez da eraginik egon txerri-ustiategi batean ere, egindako proba guztietan emaitzak negatiboak izan baitira.
Fokuaren hedapenak eredu geldo eta mugatu bati jarraitzen dio, nagusiki eremu geografiko jakin batean, hurrengo irudian ikus daitekeen moduan:
Birusaren ezaugarriak ikertu ondoren, honako hau azpimarratu da:
- Birusa II. genotipokoa da, eta 2007az geroztik Europan dago.
- Analisi molekularretan hauteman da azpitalde genetiko berri bat dagoela.
- Neurrian birulentoa izan daitekeen balizko jarrera egiaztatzen duten esperimentu-proben emaitzak baieztatzeke daude.
Birusaren jatorriaren ikerketari dagokionez, txostenak birusa sartzeko hainbat bide aztertu eta honako hau ondorioztatu du:
- Laborategian nahi gabe askatu izana baztertu egin da analisi genetiko konparatiboaren bidez.
- Europako fokuen bidez hedatu izana ez da oso gertagarria, distantzia, zaintza eta alde genetikoak direla eta.
- Ez dago nahita sartu dela frogatzen duen zantzurik.
- Egun, hipotesirik onargarriena da distantzia handi batetik birusa giza jardueraren bidez sartu dela, animalia basatiek lortzeko moduan zeuden elikagai kutsatuen bidez.
Osasun-agintariek estrategia zabala aktibatu dute:
- Eremua zonakatzea, Arrisku Handiko Eremuan (6 km) eta Arrisku Txikiko Eremuan (20 km) banatuta.
- Eragindako eremuan hesiak jartzea, animalia basatiei igarobidea ixtea eta sarbideak kontrolatzea.
- Gorpuak sistematikoki kentzea ekipo espezializatuak eta hezitako txakurrak erabiliz.
- Basurdeen kontrol intentsiboa egitea tranpak jarriz, basurdeak harrapatuz eta baimendutako eremuetan ehizatuz.
- Biosegurtasun eta Zaintza indartua 57 txerri-ustiategitan, ikuskapen klinikoen, biosegurtasun-kontrolen eta PCR proba sistematikoen bidez; orain arte, guztiak negatiboak izan dira.
Halaber, txostenean proposatu da basurderik gabeko “eremu zuria” sortzea eraginpeko eremuaren inguruan, hedapena galarazteko; horretarako, baliteke 6.000 animalia inguru harrapatu behar izatea.
Bestalde, aipatu behar da txerri-sektorean izan duen eragina, Espainiak TIA baduen herrialdearen estatusa baitu, eta urtebetez kasu berrik gabe egon ondoren berreskuratzeke dauka. Gaur-gaurkoz ez da gorabeherarik erregistratu ustiategietan.
TIAri buruzko informazio gehiago dago esteka honetan: