Txostenak klima-aldaketak elikagaien segurtasunaren gainean duen eragina aztertzen du, ikuspegi mikrobiologikotik. Tenperaturen gorakadak eta muturreko gertaera meteorologikoek, gero eta gehiago gertatzen ari direnek, eragin zuzena dute arrisku biologikoen ugaritzean eta banaketan.
2024an, Euskadik 1,1 ºC-rekin gainditu zuen urteko batez besteko tenperatura historikoa, eta erregistratutako hamargarren urterik epelena izan zen, “oso epel” gisa kalifikatutako urte meteorologiko batean.
Aldaketaren eragile nagusiak
Identifikatutako arrisku nagusiak, besteak beste:
Elikagaiek transmititutako gaixotasun gehiago:
- Intzidentzia handiagoa Salmonella, Campylobacter eta Vibrio spp.-ren bezalako bakterietan.
- Klima-aldi jakinetan noribirusaren eta A hepatitisaren bezalako birusen intzidentzia handiagoa.
- Zerealeetan Fusarium eta Aspergillusen bezalako onddoek eragindako mikotoxina gehiago.
- Parasitoek prebalentzia handiagoa dute (arreta berezia emanez Protozooei).
Klima-eragile gakoak:
- Tenperatura igotzea mesedegarria da patogeno ugari hazteko.
- Prezipitazio bortitzek kutsadura fekala zabaldu dezakete.
- Ureko gazitasunean eta pH-an dauden aldaketek itsaskiei eta alga toxikoei eragiten diete.
Ingurumen-eragileek patogenoen eta elikagaien segurtasunaren gainean dituzten ondorioak
| Ingurumen-eragilea | Aldaketa | Ondorioak |
| Tenperatura | Areagotzea | – Ur gezako arrain eta landareetan parasitoak agertzea – Artoan mikotoxinak sortzen dituzten onddoen espezie berriak – Mastitis gehiago behietan – Salmonella spp. gehiago etxeko hegaztietan – Vibrio spp.-ren presentzia handiagoa itsaskietan |
| Murriztea | – Norobirusaren eta A hepatitisaren ondoriozko kutsadura gehiago baietan | |
| Prezipitazioak eta hezetasuna | Areagotzea | – E. coli eta Salmonella spp. barneratzea orri berdeko barazkietan – Itsaskiak kutsatzea adierazle fekalengatik (jariatzea) – Salmonella spp. gehiago sakabanatzea aerosoletan (tomateak) – Kutsatzea artoko mikotoxinak direla eta (onddo xerofiloak) |
| Murriztea | (Ez da zuzeneko eraginik zehaztu) | |
| pH-a eta gazitasuna | pH-a murriztea | – Alga toxiko gehiago egotea |
| Gazitasuna murriztea | – Itsaskietan metal astunen biometatze handiagoa | |
| Eguzki-argia | Areagotzea | – Alga toxiko gehiago haztea |
| Murriztea | (Zeharka lotuta dago prezipitazioak murriztearekin) |
Elikagaien Industriarako eta Arriskuen kudeatzaileentzako erronkak
- Arriskuen eta Kontrolgune Kritikoen Analisia (APCC) klima-egoera berrietara egokitzeko beharra.
- Hotz-katea eta manipulatzaileen higienea eta prestakuntza indartzea (elikagaien segurtasunaren kultura).
- Arrisku mikrobiologikoa iragartzeko ereduak erabiltzea.
- Uraren eta energiaren kudeaketa hobetzea.
- Autokontroletan aurkitutako kutsadura-arazoak eraginkortasunez komunikatzea.
Ondorioak
- Klima-aldaketa gero eta arrisku handiagoa da elikagaien segurtasun mikrobiologikorako.
- “OneHealth-Osasun bakarra” ikuspegi integratua hartu behar da (gizakiena, animaliena, ingurumenarena).
- Ezinbestekoa da kontrol-sistema berriak izatea, nekazaritza-praktikak hobetzea, monitorizazio-teknologiak garatzea eta erakundeen arteko koordinazioa hobetzea.