AESANen batzorde zientifikoak txosten xehe bat argitaratu du, klima-aldaketak elikagaien
patogenoen transmisio-arriskuaren gainean duen eraginari buruzkoa.
Gaixotasunen gorakada eragin duten faktoreak
Klima-ereduen aldaketek, hala nola euriak murriztu/areagotzeak, tenperaturak igotzeak eta kanpo-fenomeno gehiago egoteak, zuzeneko nahiz zeharkako eraginak dituzte osasun publikoaren gainean. Horien artean daude ureztatzeko ur segurua ez egotea, izurrien erresistentzia dela-eta produktu fitosanitarioak modu intentsiboan erabiltzea, hotz-katea kontserbatzeko zailtasunak eta ur-iturrietara kutsatzaile kimikoak eramaten dituzten uholdeen maiztasun handiagoa –hala nola, metal astunak edo pestizidak–.
Muturreko klima-gertaerak, hala nola bero-boladak, ekaitzak, eurite handiak eta lehorteak, gero eta maizago gertatzen dira eta gogorragoak dira. Fenomeno horiek honako hau eragiten dute:
- Patogenoak ugaritzeko bidea ematen duten baldintzak, ura tratatzeko sistemari eragiten dietelako.
- Animaliek gaixotasunen aurrean duten sentikortasuna handitzea, patogenoen iraizpena handituz.
- Aldaketak gaixotasun kutsakorren denborazko ereduetan.
- Bakterioen aurreko erresistentzia gainditzea, albaitaritzako antimikrobianoen erabilera intentsiboa dela eta. Klima-aldaketak bakterioen erresistentzia areagotzen du, tenperaturak eta ekosistemak aldatzen baititu, eta horrek animalien estresa areagotzen du eta antimikrobianoen erabilera sustatzen du.
- Nekazaritza-eremu berrietan patogenoen bektoreak sartzea.
- Laborantza-lurretara agente kutsakorrak garraiatzea, uholdeen bidez.
Elikagai-patogeno garrantzitsuenen zerrendak
Txostenean AESANen iritziz intzidentzia izateko aukera handiena duten patogenoen zerrenda jaso da:
| Taldea | Generoa / Espeziea |
|---|---|
| Bacterioak | Vibrio spp. (V. parahaemolyticus, V. vulnificus, V. cholerae) Salmonella spp. (S. enterica serovar Typhimurium, S. enterica serovar Enteritidis) Campylobacter spp. (C. jejuni, C. coli) Escherichia coli patogénico (EHEC O157:H7, EPEC, ETEC, EAEC, EIEC, DAEC) Aeromonas spp. (A. hydrophila, A. caviae, A. veronii biovar sobria, A. salmonicida, A. dhakensis, A. schubertii) Listeria monocytogenes Bacillus cereus Mycobacterium avium complex Shigella dysenteriae Leptospira spp. Enterococcus spp. |
| Onddoak | Aspergillus spp. (A. flavus, A. parasiticus, A. carbonarius) Fusarium spp. (F. verticillioides, F. graminearum) Penicillium spp. (P. verrucosum, P. expansum) Alternaria spp. |
| Birusak | Norobirusa, A hepatitisaren birusa, Errotabirusa, Enterobirusa, E hepatitisaren birusa, Koronabirusaren ondoriozko beherako epidemikoaren birusa (PEDV), Astrobirusa |
| Parasitoak | Cryptosporidium spp. (C. hominis, C. parvum) Cyclospora cayetanensis Giardia duodenalis Toxoplasma gondii Ascaris spp. (A. lumbricoides, A. suum) Trichuris trichiura Trichinella spp. (T. spiralis) Echinococcus spp. (E. granulosus, E. multilocularis) Taenia spp. (T. saginata, T. solium) Fasciola spp. (F. hepatica) Paragonimus spp. Angiostrongylus spp. Anisakis spp. Capillaria spp. Toxocara spp. Trichostrongylus spp. Opisthorchis spp. (O. viverrini, O. felineus) Clonorchis sinensis |
Bereziki kezkagarriak dira infekzio-dosi txikia duten patogenoak, hala nola birus enterikoak eta Campylobacter spp.; ingurumen-iraunkortasun handia dutenak, hala nola Mycobacterium avium konplexua; eta tenperaturaren eta pH-aren muturreko aldaketak jasaten dituztenak, hala nola Salmonella eta Escherichia coli. Gainera, patogeno batzuen kasuan, hala nola Coxiellaren kasuan, haizeak garraia ditzake, distantzia luzeak eginez eta dispertsiorako ahalmena handituz.
Erantzun integraturako beharra
Lehentasunezko neurrien artean, AESANek honako hauek proposatzen ditu:
- zaintza-sistemak indartzea teknologia emergenteekin eta plataforma digitalekin,
- diziplina arteko ikerketa sustatzea,
- arintze-politiketan nazioarteko elkarlana sustatzea,
- osasun-azpiegitura hobetzea,
- eta klima-aldaketari lotutako elikagaien arriskuei buruz herritarrek duten ezagutza indartzea.
Eguneraketa data: 2026/03/13