Europako Ingurumen Agentziak (EIA) txosten bat argitaratu du gaur egun tenperatura altuek eta bero-boladek gizakien osasunean duten eraginari buruz eta datu horiek oinarri hartuta ohartarazi du klimarekiko sentsibleak diren gaixotasun kutsakorrak ugaritzen ari direla; sortzen ari den mehatxu hori hedatu egin daiteke hegoaldetik Europa iparraldera.
Txostenak hiru bloke nagusi ditu eta oinarrizko puntu hauek atera dira:
Klima-aldaketaren eraginak osasunean Europako esparru politikoan.
- Klima-aldaketak eta pertsonen osasunarekin eta ongizatearekin duen harremanak isla handiagoa behar dute EBren politiketan.
- Klima-aldaketara egokitzeko Europako politika nazionalek klimaren eragina kontuan dute eta gehienetan erreaktiboak dira. Aldiz, klima-aldaketak eragiten dituen osasun-arazoetara gutxiago fokatuta daude. Gainera, oro har, aztertzeko edo prestatzeko izaera dute, izaera praktikoa baino gehiago.
- Estatu kideen politika autonomikoak fokatuago daude hirigintzako egokitzapen-planetara horiek giza osasunera egokitzera baino, bereziki talde zaurgarrietara.
Beroa, giza osasunaren mehatxu nagusia Europan
- 1990 eta 2019 artean beroarekin zerikusia duen adineko pertsonen zaurgarritasunaren hazkunderik handiena Europa hegoaldean eta erdialdean izan zen.
- Sozio-ekonomikoki egoera txarragoan dauden pertsonek zaurgarritasun handiagoa dute.
- Hiri handiek arrisku handiagoa dute pertsonentzat, bero-uharte efektua egoten baita (>2ºC).
- Beroagatiko heriotza-tasa igotzen ari da, batez ere Europa hegoaldean, eta urtero Europan beroagatik 90.000 lagun hilko dela uste da.
- Tenperatura oso handietan lan egiten duten lanetan, urtean beroagatik galtzen diren lanorduak 16 direla zenbatetsi da.
- Beroaren eragina murrizteko, zenbait irtenbide ezarri behar dira, hala nola osasun-ekintzako planak, hirietako greeninga, eraikin efizienteak, laneko ordutegiak eta baldintzak aldatu.
Klimarekiko sentsibleak diren infekzioak, giza osasunarentzako Europan sortzen ari diren mehatxuak.
- Bektore baten ondoriozko (elikagaia edo ura) gaixotasunen episodioen nagusitasuna areagotu egingo da kanpoko klimaren ondorioz, hala nola euri ugari eta uholdeak.
- Klima-aurreikuspenen arabera, ugaritu egingo da Aedes albopictus eltxoa, dengearen, chikungunyaren eta zikaren bektorea, eta Europan gaixotasun horiek egoteko aukera haziko da; tokiko transmisioak ere egon daitezke.
- Anopheles eltxoen ondorioz malaria transmititzeko aldiak luzatu egin dira, batez ere Europa ekialdean eta erdialdean.
- Nilo Mendebaldeko birusa lehen ez zegoen eskualdeetara zabalduko da, negu eta udaberri epelagoak direlako.
- Vibrio bakterioak presentzia handiagoa izan dezake Itsaso Baltikoaren kostako eskualdeetan.
- Akainak transmititzen dituen gaixotasunak areagotu egingo dira akainak ugaltzeko tenperatura egokiagoak izateagatik.
- Arriskurik handieneko pertsonak dira:
- eltxoek eta akainek heltzeko aukera handiagoa dutenak, hala nola, nekazaritzako eta basogintzako langileak.
- uholdeetako ur kutsatuekin harremanetan daudenak, larrialdietako langileak, esaterako.
- Gaixotasun eraginak gehiago jasango dituzte haurrek, emakume haurdunek eta pertsona immunodeprimituek.
- Bektoreak monitorizatzearen bidezko prebentzioa eta gaixotasunen intzidentzia zaintzea lagungarriak izan daitezke alerta-sistema goiztiarrentzat. Bektoreak kontrolatzeko programak eta txertatze-programak ezar daitezke (akainak eragindako entzefalitisarentzat, adibidez).
Eguneraketa data: 2025/08/22