Txostenaren helburua da hautatutako produktuak ekoizteko eta kontsumitzeko eredu osoak probatzea eta ebaluatzea, eta eredu horiek agertoki desberdinetan erabiltzea, arriskuen kudeatzaileei gomendio desberdinak helarazteko, L. monocytogenesa kontrola dezaten.
FAO/OMEren adituen batzordeak Listeria monocytogenesen arriskua kontsumorako prest dauden elikagaietan ebaluatzeko ereduak garatu ditu (RTE) elikakate osoa aintzat hartuta, ekoizpenetik hasi eta kontsumoraino. 2022an eta 2023an zehar, eredu horiek probatu, arrisku handiko agertokiak identifikatu eta arintze-neurriak proposatu zituen, hala nola ur egokia erabiltzea, galdarraztatzea, egostea eta gehigarri antimikrobianoak eta bakterio laktikoak erabiltzea.
Ondorioak
- Ebaluatutako ereduen erabilgarritasuna eta egokitasuna; kode irekiko tresna gisa eskuragarri egon behar dute erabili ahal izateko. Hortaz, emandako ereduen funtzioak eta parametroak baliozkotzat jo dira Listeria monocytogenesa kontrolatzeko elikadura-higiene printzipio orokorrak aplikatzeko jarraibideak (CAC/GL 61-2007) berrikusteko gomendioak emateko (FAO & OME, 2007).
- Dosia-erantzuna eredua hobetzeko beharra; horretarako, faktore gehigarriak gehitu behar dira, hala nola populazio-talde desberdinen sentikortasuna.
- Elikakateko L. monocytogenesi buruzko datu adierazgarrien beharra, agerraldiei, birulentziari eta dosiarekiko erantzunari buruz hobeto informatzeko.
Agertoki hipotetikoak ebaluatu ziren, faktoreen eta esku-hartzeen inpaktua aztertzeko. Arriskuari dagokionez, arrisku erlatibotzat jo zen, erreferentziazko agertoki batekiko. Azken produktuaren laginketak eta proba mikrobiologikoek eragin txikia dute arriskua murrizteko, baina erabilgarriak dira bestelako kontrol-neurrien eraginkortasuna egiaztatzeko.
RTE cantaloup meloia:
Frogatu zen arriskua murrizten duela ur egokia eta laborantzaren zati jangarriarekin kontaktua saihesten duten ureztatze-sistemak erabiltzeak. Ureztatzeko eta garbitzeko ura gaizki kudeatzeak zein prozesuan zeharreko ingurumen-higieneak arriskua areagotzen dute. Halaber, klima-aldaketak arriskua areagotu dezake, kateko etapa desberdinei eragiten baitie.
Barazki izoztuak:
Galdarraztatzeak arriskua murrizten du, baina horren ostean kutsatu eta bakterioa hazi daiteke. Ingurumen-higiene okerrak arriskua areagotzen du. RTE ez diren barazki izoztuak behar bezala egosi gabe jaten badira, desizozteko jardunbideek arriskua areagotzen dute.
RTE arraina:
Hazkuntza-ereduan bakterio laktikoen presentziak (BAL) aurreikusitako arriskua murriztu zuen. Arriskua areagotzen dute arrain gordinean aurkitu daitezkeen L. monocytogenesen maila altuak, xerratzean eta ebakitzean higiene-jardunbide desegokiak aplikatzeak eta gatzun-soluzioetako kontzentrazio handiek. Klima-aldaketak, zeina hasierako mailak eta biltegiratze-tenperaturak areagotuta simulatu den, arriskua areagotzen du.
Gomendioak
- RTE eta ez RTE elikagaien sailkapena arretaz ebaluatzea.
- Klima-aldaketaren eragina kontuan hartzea.
- Ekoizpen primarioan kontrolak ezartzea.
- Prozesamenduan higienea hobetzea.
- Etiketatzea eta kontsumitzaileen ezagutza indartzea.