Suaren aurkako bromodun atzeratzaileak: EFSAren arrisku-ebaluazioaren eguneraketa

Suaren aurkako bromodun atzeratzaileak material eta kontsumo-produktu ugariren sukoitasuna murrizteko erabiltzen diren substantziak dira. Ingurumenean luzaroan irauten dutenez eta organismoetan metatzeko gaitasuna dutenez, konposatu horietako batzuk elikadura-katera irits daitezke. Hori dela eta, Europako Batzordeak EFSAri 2012an argitaratutako ebaluazioa eguneratzeko eskatu zion.

Irizpenaren berritasun nagusiak

• 2012ko ebaluaziotik hona argitaratutako informazio zientifiko guztia kontuan hartuta, suaren aurkako 27 bromodun atzeratzaileri buruzko ebidentzia zientifikoa berrikusi da.
• Era berean, sei estatu kidetan 2010 eta 2025 artean jasotako elikagai-laginetan substantzia horien presentziari buruzko datu berriak gehitu dira; aurreko ebaluazioan, aldiz, informazio hori askoz mugatuagoa zen.
• Datu esperimentalak urriak direnean, tresna konputazionalak (QSAR, OECD QSAR Toolbox, VEGA eta read-across metodologia) erabiltzen dira informazio toxikologikoa osatzeko, arriskuaren karakterizazioa zehatzagoa izan dadin.

 EFSAk, gainera, 2012ko irizpenean erabilitako «emergenteak» eta «berriak» bereizketa alde batera utzi du, eta substantzia guztiak ikuspegi zientifiko bakar bati jarraituz ebaluatu ditu.

Eguneraketa hau EFSA suaren aurkako bromodun atzeratzaileen familia desberdinei buruz egiten ari den berrikuspen-sortako bosgarren irizpena da, eta etorkizunean substantzia horien nahasteek eragindako esposizioaren ebaluazio bateratua egiteko oinarri izango da.

Ondorio nagusiak

EFSAren ondorioen arabera:

• Hiru substantzia (TDBPP, DBNPG eta TBNPA) genotoxikotzat eta kartzinogenotzat hartu behar dira.
• DBE-DBCH substantzia genotoxikotzat jotzen da.
• Eskuragarri dagoen informazioaren arabera, EBTEBPI, DBDPE, PBB-Acr eta TTBP-TAZ ez dira genotoxikoak.
• Gainerako BFRen kasuan, oraindik ez dago haien ahalmen genotoxikoa ebaluatzeko adina informaziorik.

Horrez gain, Panelak zenbait konposatutan ugalketa-sisteman, garapenean edo nerbio-sisteman eraginak identifikatu ditu, besteak beste DBNPG, BEH-TEBP, EH-TBB, DBDPE eta TDBP-TAZTO substantzietan. Horri esker, substantzia horientzat erreferentzia-puntu toxikologikoak ezarri ahal izan dira.

Hala ere, eskuragarri dagoen ebidentzia ez da nahikoa izan ebaluatutako 27 konposatuetako bakar baterako ere osasunean oinarritutako erreferentzia-balioak (HBGV) ezartzeko..

Elikagaien bidezko esposizioaren ebaluazioa

Analisi-datu erabilgarriak oraindik ere oso urriak dira.

EFSAk suaren aurkako zortzi bromodun atzeratzaileri buruzko datuak jaso bazituen ere, BTBPE eta HBB substantzien elikadura-esposizioa baino ezin izan zuen kalkulatu, gainerako konposatuetarako datu kuantitatibo nahikorik ez zegoelako. Horren ondorioz, ezin izan zen bi substantzia horien arriskuaren karakterizazio osoa egin, informazio toxikologikoa ez baitzen nahikoa.

Aitzitik, literatura zientifikoan argitaratutako esposizio-datu mugatuak erabilita, EFSAk BEH-TEBP, EH-TBB eta DBDPE substantzien arriskua karakterizatu ahal izan zuen, eta ondorioztatu zuen elikagaien bidezko aurreikusitako esposizioak ez dela osasunerako kezkagarria.

Ziurgabetasunak eta datu-falta

Panelak azpimarratu du substantzia askori buruz ia ez dagoela toxikotasunari edo elikagaietan duten presentziari buruzko daturik, eta lehentasunezkotzat jotzen du honako hauek bultzatzea:

• Elikagaietan zaintza-programak zabaltzea Europa osoan.
• Giza biomonitorizazioari buruzko datu gehiago biltzea.
• Genotoxikotasunari eta toxikotasunari buruzko azterlan berriak egitea.
• Erregulazio-espedienteetako jatorrizko datuetarako sarbidea hobetzea, etorkizuneko ebaluazio zientifikoak errazteko.

EFSAren arabera, aurkeztutako ondorio gehienen ziurtasun-maila gutxienez % 90ekoa da. Hala ere, informazio-eskasia da oraindik ere ebaluatutako suaren aurkako bromodun atzeratzaile askoren inguruko ziurgabetasun-iturri nagusia.90 %, aunque la escasez de información sigue siendo la principal fuente de incertidumbre para muchos de los retardantes de llama bromados evaluados.